მოჩვენებითი ასოციაცია არის ისეთი კავშირი ორ ცვლადს შორის, რომელიც არ არის მიზეზობრივი და შეიძლება იყოს გამოწვეული შემთხვევითობით ან უცხო ცვლადების გავლენით [1].
A spurious association is a non-causal relationship between two variables that may be due to chance or confounding factors.
მოჩვენებითი ასოციაცია არის ისეთი კავშირი, რომელიც არ არის ნამდვილი. მაგალითად, თუ ვხედავთ, რომ ორი მოვლენა ხშირად ერთად ხდება, ეს არ ნიშნავს, რომ ერთი მეორეს იწვევს. ეს შეიძლება იყოს უბრალოდ დამთხვევა.
სოფელში, მარიამი და ნინო ხშირად ერთად მუშაობენ ბაღში. ერთ დღეს, მარიამმა თქვა, რომ როცა ნინო მოდის, ყოველთვის წვიმს. ნინო გაეცინა და უთხრა, რომ ეს უბრალოდ დამთხვევაა.
მოჩვენებითი ასოციაციების ამოცნობა მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი შეიძლება შეცდომაში შეიყვანონ მკვლევარები და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალები. თუ არასწორად ვიფიქრებთ, რომ ერთი მოვლენა მეორეს იწვევს, შეიძლება არასწორი გადაწყვეტილებები მივიღოთ და რესურსები არასწორად განვაწილოთ.
მოჩვენებითი ასოციაციის ცნება წარმოიშვა სტატისტიკაში და გამოიყენება იმის აღსაწერად, როდესაც ორი მოვლენა ერთმანეთთან დაკავშირებულია, მაგრამ ეს კავშირი არ არის მიზეზობრივი. ასეთი ასოციაციები ხშირად ჩნდება, როდესაც არსებობს მესამე, უცხო ცვლადი, რომელიც გავლენას ახდენს ორივე მოვლენის წარმოქმნაზე. მაგალითად, თუ ვხედავთ, რომ ნაყინის გაყიდვები და მზის დამწვრობის შემთხვევები ერთდროულად იზრდება, ეს არ ნიშნავს, რომ ნაყინის ჭამა იწვევს მზის დამწვრობას. ორივე მოვლენა შეიძლება იყოს გამოწვეული მზიანი ამინდით. მოჩვენებითი ასოციაციების ამოცნობა მნიშვნელოვანია კვლევის პროცესში, რადგან ისინი შეიძლება შეცდომაში შეიყვანონ მკვლევარები და გამოიწვიონ არასწორი დასკვნები. ამის თავიდან ასაცილებლად, საჭიროა ყურადღებით გავაანალიზოთ ყველა შესაძლო ცვლადი და გამოვიყენოთ შესაბამისი სტატისტიკური მეთოდები, რათა გამოვრიცხოთ უცხო ცვლადების გავლენა. ხშირად, მოჩვენებითი ასოციაციები ჩნდება მაშინ, როდესაც მონაცემები არ არის საკმარისად დიდი ან კარგად სტრუქტურირებული, ამიტომ მნიშვნელოვანია მონაცემთა ხარისხის უზრუნველყოფა და სათანადო ანალიზის მეთოდების გამოყენება.
Pkhakadze G. Spurious Association. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/spurious-association/
Was this article helpful?