ანთროპოგენული ნიშნავს ადამიანის აქტივობის შედეგად წარმოქმნილ მოვლენებს ან პროცესებს[1]. ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენება გარემოსდაცვითი და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევებში[2].
Anthropogenic refers to phenomena or processes resulting from human activity.
ანთროპოგენული არის ის, რაც ადამიანის მოქმედების შედეგად ხდება. მაგალითად, მანქანების გამონაბოლქვი ან ქარხნების გამონაბოლქვი ანთროპოგენული პროცესებია. ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენება, როცა ვსაუბრობთ გარემოს დაბინძურებაზე.
გიორგი და მისი მეგობრები სოფელში მდინარესთან სეირნობდნენ. მათ შეამჩნიეს, რომ მდინარე დაბინძურებული იყო და გიორგიმ თქვა: "ეს ანთროპოგენული დაბინძურებაა, რადგან ქარხნის ნარჩენები მდინარეში ჩაედინება."
ანთროპოგენული პროცესების გაგება მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროფესიონალებისთვის, რადგან ეს პროცესები ხშირად გავლენას ახდენს გარემოზე და ადამიანის ჯანმრთელობაზე. მათი მართვა და შემცირება ხელს შეუწყობს ჯანმრთელობის რისკების შემცირებას და გარემოს დაცვას.
ანთროპოგენული ტერმინი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან 'άνθρωπος', რაც ნიშნავს ადამიანს, და 'γενής', რაც ნიშნავს წარმოქმნას. ეს ტერმინი გამოიყენება, რათა აღინიშნოს ის მოვლენები ან პროცესები, რომლებიც ადამიანის აქტივობის შედეგად წარმოიქმნება. ანთროპოგენული პროცესები მოიცავს მრავალი სახის აქტივობას, როგორიცაა ინდუსტრიული წარმოება, ტრანსპორტი, სოფლის მეურნეობა და სხვა. მათი გავლენა შეიძლება იყოს როგორც ადგილობრივი, ისე გლობალური მასშტაბით. ანთროპოგენული პროცესების გაზომვა რთულია, რადგან ისინი ხშირად მრავალფეროვანი და კომპლექსურია. ხშირად ხდება მათი არასწორი გაგება, რადგან ადამიანები ვერ აცნობიერებენ, რომ მათი ყოველდღიური ქმედებები შეიძლება იყოს ანთროპოგენული პროცესების ნაწილი. მაგალითად, მანქანების გამოყენება და ენერგიის მოხმარება ხშირად არ აღიქმება როგორც ანთროპოგენული ფაქტორები, თუმცა ისინი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენენ გარემოზე.
Pkhakadze G. Anthropogenic. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/anthropogenic/
Was this article helpful?