თავის არიდება და შეზღუდული კვების დარღვევა არის ფსიქიკური მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება საკვების მიღების შეზღუდვით ან მისგან თავის არიდებით, რაც იწვევს კვების დეფიციტს და ჯანმრთელობის პრობლემებს [1].
Avoidant-restrictive food intake disorder is a mental condition characterized by restrictive eating or avoidance of food, leading to nutritional deficiencies and health issues.
ეს არის მდგომარეობა, როცა ადამიანი არ ჭამს საკმარისად ან არ ჭამს გარკვეულ საკვებს, რაც იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს. ასეთ ადამიანებს შეიძლება ჰქონდეთ შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება საკვების მიმართ. ეს მდგომარეობა შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა მიზეზებით, მაგალითად, ცუდი გამოცდილებით ან შიშით.
სოფელში, ნანა ბებო ცდილობს თავისი შვილიშვილი, ლუკა, დაარწმუნოს, რომ ჭამოს ბოსტნეული. ლუკა ყოველთვის თავს არიდებს ბოსტნეულის ჭამას და ამბობს, რომ არ უყვარს მათი გემო. ნანა ბებო ცდილობს სხვადასხვა კერძებით დაარწმუნოს ლუკა, რომ ბოსტნეული სასარგებლოა და გემრიელია.
თავის არიდება და შეზღუდული კვების დარღვევა მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული კვების დეფიციტი, რაც გავლენას ახდენს ადამიანის ფიზიკურ და ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის მნიშვნელოვანია ამ მდგომარეობის ამოცნობა და მართვა, რათა თავიდან აიცილონ გრძელვადიანი ჯანმრთელობის პრობლემები.
თავის არიდება და შეზღუდული კვების დარღვევა (ARFID) არის შედარებით ახალი დიაგნოზი, რომელიც პირველად 2013 წელს დაინერგა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დიაგნოსტიკური სახელმძღვანელოში. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ბავშვთა და მოზარდთა კვების პრობლემებთან, თუმცა ის შეიძლება განვითარდეს ნებისმიერ ასაკში. ამ მდგომარეობის დიაგნოსტიკა მოიცავს კვების ჩვევების დეტალურ შეფასებას და ფსიქოლოგიურ გამოკვლევას, რათა გამოირიცხოს სხვა ფსიქიკური და ფიზიკური დაავადებები. ARFID-ის გავრცელებული არასწორი გაგება ის არის, რომ ეს უბრალოდ „გემოვნების საკითხია“, თუმცა სინამდვილეში ეს სერიოზული მდგომარეობაა, რომელიც საჭიროებს პროფესიონალურ ჩარევას. მართვა მოიცავს კვების თერაპიას, ფსიქოლოგიურ მხარდაჭერას და, საჭიროების შემთხვევაში, მედიკამენტურ ჩარევას. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის მნიშვნელოვანია ამ მდგომარეობის ადრეული ამოცნობა და მართვა, რათა თავიდან აიცილონ კვების დეფიციტი და ჯანმრთელობის გართულებები.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Avoidant-restrictive food intake disorder”. Accessed 8 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/avoidant-restrictive-food-intake-disorder/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „თავიდან აცილებითი-შეზღუდული კვების დარღვევა“. წვდომა 8 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/avoidant-restrictive-food-intake-disorder/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?