დეინსტიტუციონალიზაცია გულისხმობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების გადატანას ინსტიტუციონალური გარემოდან საზოგადოებაში დაფუძნებულ სერვისებზე [1]. ეს პროცესი მიზნად ისახავს პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას და მათ საზოგადოებაში ინტეგრაციას [2].
Deinstitutionalisation refers to the process of transitioning mental health services from institutional settings to community-based care.
დეინსტიტუციონალიზაცია ნიშნავს, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისები გადადის დიდი დაწესებულებებიდან საზოგადოებაში. ეს პროცესი ეხმარება ადამიანებს, რომ უფრო დამოუკიდებლად იცხოვრონ და იყვნენ თავიანთი საზოგადოების ნაწილი. ამ გზით, ისინი იღებენ მხარდაჭერას და დახმარებას, რომელიც მათ სჭირდებათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
სოფლის ბაზარში ნინო და მისი მეგობარი ლელა საუბრობენ. ნინო ამბობს, რომ მისი ძმა ახლა სახლში ცხოვრობს და სოფლის ცენტრში ფსიქოლოგთან დადის. ლელა პასუხობს, რომ ეს კარგი გადაწყვეტილებაა, რადგან მას ახლა უფრო მეტი დრო აქვს ოჯახთან ერთად.
დეინსტიტუციონალიზაცია მნიშვნელოვანია, რადგან ის საშუალებას აძლევს ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირებს იცხოვრონ უფრო დამოუკიდებლად და იყვნენ თავიანთი საზოგადოების ნაწილი. ეს პროცესი ასევე ამცირებს სტიგმას, რომელიც ხშირად ასოცირდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაწესებულებებთან. საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის ეს ნიშნავს, რომ მათ უნდა უზრუნველყონ შესაბამისი საზოგადოებრივი სერვისები და მხარდაჭერა.
დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესი დაიწყო 20-ე საუკუნის შუა პერიოდში, როდესაც ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების მიწოდება ინსტიტუციონალური გარემოდან საზოგადოებაში დაფუძნებულ სერვისებზე გადავიდა [1]. ამ პროცესის მიზანი იყო პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია [2]. დეინსტიტუციონალიზაცია მოიცავს სხვადასხვა სერვისების განვითარებას, როგორიცაა დღის ცენტრები, სარეაბილიტაციო პროგრამები და საცხოვრებელი სახლები [3]. ხშირად არსებობს გაუგებრობა, რომ ეს პროცესი გულისხმობს მხოლოდ დაწესებულებების დახურვას, მაგრამ სინამდვილეში ის მოიცავს სერვისების ფართო სპექტრის განვითარებას, რომელიც მხარს უჭერს პაციენტების დამოუკიდებლობას და საზოგადოებაში ინტეგრაციას [4].
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Deinstitutionalisation”. Accessed 8 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/deinstitutionalisation/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „დაინსტიტუციონალიზაცია“. წვდომა 8 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/deinstitutionalisation/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?