მაკკეონის ჰიპოთეზა ამტკიცებს, რომ მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესება ძირითადად სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესებით მოხდა, ვიდრე სამედიცინო ჩარევებით [1].
The McKeown hypothesis argues that improvements in population health were primarily due to better socio-economic conditions rather than medical interventions.
მაკკეონის ჰიპოთეზა ამბობს, რომ ხალხის ჯანმრთელობა უმჯობესდება, როცა მათი ცხოვრების პირობები უმჯობესდება. ეს ნიშნავს, რომ კარგი კვება, სუფთა წყალი და საცხოვრებელი პირობები უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე წამლები და ექიმები.
სოფელში, ნინო და მისი ოჯახი ახალ სახლში გადავიდნენ, სადაც სუფთა წყალი და კარგი ვენტილაციაა. ნინოს შვილები უფრო ხშირად იღიმებიან და აღარ ავადდებიან ისე ხშირად, როგორც ადრე.
მაკკეონის ჰიპოთეზა მნიშვნელოვანია, რადგან ის გვასწავლის, რომ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გაუმჯობესება მხოლოდ მედიცინაზე არ უნდა იყოს დამოკიდებული. ეს ჰიპოთეზა ხაზს უსვამს სოციალური და ეკონომიკური პირობების მნიშვნელობას, რაც საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის მნიშვნელოვანია, რათა უკეთესად დაგეგმონ და განახორციელონ ჯანდაცვის პოლიტიკა.
მაკკეონის ჰიპოთეზა პირველად 1970-იან წლებში წარმოადგინა ტომას მაკკეონმა, რომელიც ბრიტანელი ექიმი და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მკვლევარი იყო. მისი კვლევა აჩვენებდა, რომ მე-19 და მე-20 საუკუნეებში მოსახლეობის სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდა უფრო მეტად იყო დაკავშირებული ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებასთან, ვიდრე სამედიცინო ჩარევებთან [1].
მაკკეონის ჰიპოთეზა ხაზს უსვამს ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა კვების გაუმჯობესება, სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობა და სანიტარული პირობების გაუმჯობესება, რაც მნიშვნელოვანი იყო ინფექციური დაავადებების გავრცელების შემცირებისთვის [2].
მიუხედავად იმისა, რომ მაკკეონის ჰიპოთეზა ფართოდ არის აღიარებული, მასზე კრიტიკაც არსებობს. ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ მაკკეონმა სათანადოდ არ გაითვალისწინა ვაქცინაციისა და ანტიბიოტიკების როლი [3].
თუმცა, მაკკეონის ჰიპოთეზა მაინც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკის ფორმირებაზე, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც ჯერ კიდევ არსებობს სოციალური და ეკონომიკური გამოწვევები [4].
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “McKeown hypothesis”. Accessed 9 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/mckeown-hypothesis/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „მაკკეონის ჰიპოთეზა“. წვდომა 9 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/mckeown-hypothesis/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?