პროპენსობის ქულა არის სტატისტიკური მეთოდი, რომელიც გამოიყენება კვლევებში ჯგუფების შედარებისთვის, რათა შემცირდეს შერჩევითი მიკერძოება [1]. ეს ქულა ეხმარება მკვლევარებს, რომ გაათანაბრონ ჯგუფები სხვადასხვა მახასიათებლების მიხედვით [2].
A propensity score is a statistical method used to reduce selection bias in observational studies by equating groups based on covariates.
პროპენსობის ქულა არის მეთოდი, რომელიც ეხმარება მკვლევარებს, რომ კვლევაში მონაწილე ჯგუფები უფრო თანაბრად შეადარონ. ეს ქულა ეხმარება, რომ ჯგუფები უფრო სწორად შეადარონ ერთმანეთთან, მაგალითად, ასაკის ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით.
სოფლის ბაზარში ორი მეგობარი ერთმანეთს შეხვდა. ერთი ამბობს: "გუშინ ექიმთან ვიყავი და მითხრა, რომ პროპენსობის ქულა გამოიყენეს კვლევაში, რომ დაედგინათ, როგორ მოქმედებს ახალი წამალი." მეორე პასუხობს: "ეს ალბათ იმისთვისაა, რომ უფრო ზუსტად შეადარონ, როგორ მოქმედებს წამალი სხვადასხვა ადამიანებზე."
პროპენსობის ქულა მნიშვნელოვანია, რადგან ის ეხმარება კვლევებს უფრო სანდო შედეგების მიღებაში. ეს მეთოდი განსაკუთრებით გამოსადეგია, როდესაც შეუძლებელია შემთხვევითი შერჩევა, რაც ხშირად ხდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევებში. მისი გამოყენება საშუალებას აძლევს მკვლევარებს, რომ უკეთ გაიგონ, როგორ მოქმედებს სხვადასხვა ფაქტორები ჯანმრთელობაზე.
პროპენსობის ქულა პირველად შემუშავდა, რათა შემცირდეს შერჩევითი მიკერძოება არასწორად შერჩეულ კვლევებში. მისი მიზანია, რომ კვლევის მონაწილეები უფრო თანაბრად შეადარონ, რაც საშუალებას აძლევს მკვლევარებს, რომ უფრო ზუსტად განსაზღვრონ მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები. პროპენსობის ქულა გამოითვლება სხვადასხვა მახასიათებლების მიხედვით, როგორიცაა ასაკი, სქესი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და სხვა. ამ მეთოდის გამოყენება ხშირად ხდება, როდესაც შემთხვევითი შერჩევა არ არის შესაძლებელი, რაც ხშირად ხდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევებში. თუმცა, პროპენსობის ქულის გამოყენება მოითხოვს სიფრთხილეს, რადგან არასწორი გამოყენება შეიძლება გამოიწვიოს არასწორი დასკვნები. მნიშვნელოვანია, რომ მკვლევარებმა კარგად გაიგონ, როგორ უნდა გამოიყენონ ეს მეთოდი სწორად, რათა მიიღონ სანდო შედეგები.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Propensity score”. Accessed 11 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/propensity-score/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „პროპენსობის ქულა“. წვდომა 11 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/propensity-score/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?