საშუალოსკენ რეგრესია არის სტატისტიკური ფენომენი, რომელიც გულისხმობს, რომ ექსტრემალური მნიშვნელობები ტენდენციით უბრუნდებიან საშუალოს [1]. ეს ფენომენი ხშირად გვხვდება, როდესაც მონაცემები დროში იზომება [2].
Regression to the mean is a statistical phenomenon where extreme values tend to return to the average.
როდესაც რაღაც ძალიან მაღალი ან ძალიან დაბალია, შემდეგი გაზომვისას ის შეიძლება უფრო საშუალოსკენ იყოს. მაგალითად, თუ ერთ დღეს ძალიან მაღალი სიცხე გაქვს, მეორე დღეს შეიძლება ის უფრო ნორმალური იყოს.
სოფელში, ნინო და მისი ბებია ბაზარში წავიდნენ. ნინომ წინა კვირას ძალიან დიდი კიტრი იყიდა, მაგრამ ამ კვირას, როდესაც ისევ იგივე ადგილას მივიდა, კიტრი უფრო ჩვეულებრივი ზომის იყო.
საშუალოსკენ რეგრესია მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს კვლევის შედეგები. თუ ექიმი ან მკვლევარი არ გაითვალისწინებს ამ ფენომენს, შესაძლოა არასწორი დასკვნები გამოიტანოს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც ვსწავლობთ დაავადებების პროგრესს ან მკურნალობის ეფექტურობას.
საშუალოსკენ რეგრესია პირველად აღწერილი იყო ფრენსის გალტონის მიერ მე-19 საუკუნეში. ეს ფენომენი გვხვდება, როდესაც მონაცემები დროში იზომება და ექსტრემალური მნიშვნელობები ტენდენციით უბრუნდებიან საშუალოს. მაგალითად, თუ სპორტსმენი ერთ დღეს ძალიან მაღალ შედეგს აჩვენებს, შემდეგი შედეგი, სავარაუდოდ, უფრო საშუალო იქნება. ეს ფენომენი მნიშვნელოვანია კვლევებში, რადგან ის შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს შედეგების ინტერპრეტაცია. ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ ცვლილება გამოწვეულია რაიმე კონკრეტული მიზეზით, თუმცა სინამდვილეში ეს შეიძლება იყოს საშუალოსკენ რეგრესიის შედეგი. ამიტომ, მნიშვნელოვანია, რომ მკვლევარებმა გაითვალისწინონ ეს ფენომენი, რათა არ გამოიტანონ არასწორი დასკვნები.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Regression to the mean”. Accessed 9 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/regression-to-the-mean/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „რეგრესია საშუალოზე“. წვდომა 9 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/regression-to-the-mean/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?