დემოგრაფიული გადასვლა არის პროცესი, რომლის დროსაც მოსახლეობის ნაყოფიერება და სიკვდილიანობა თანდათან მცირდება, რაც იწვევს მოსახლეობის სტრუქტურის ცვლილებას [1]. ეს პროცესი ხშირად დაკავშირებულია ეკონომიკურ და სოციალურ განვითარებასთან [2].
Demographic transition is the gradual shift from high birth and death rates to lower birth and death rates in a population.
დემოგრაფიული გადასვლა ნიშნავს, რომ დროთა განმავლობაში ოჯახები ნაკლებ შვილს აჩენენ და ადამიანები უფრო დიდხანს ცოცხლობენ. ეს ცვლილება ხშირად ხდება, როცა ქვეყანა უფრო განვითარებული ხდება და ჯანდაცვა უმჯობესდება.
სოფელში, მარიამი და მისი ბებია საუბრობენ. ბებია იხსენებს, როგორ ჰყავდა მის დედას ათი შვილი, მაგრამ ახლა მარიამი ფიქრობს, რომ ორი შვილი საკმარისი იქნება, რადგან ცხოვრება უფრო ძვირი გახდა და განათლებაც მნიშვნელოვანია.
დემოგრაფიული გადასვლა მნიშვნელოვანია, რადგან ის გავლენას ახდენს ქვეყნის ეკონომიკურ და სოციალურ სტრუქტურაზე. ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის ეს ცოდნა აუცილებელია, რათა უკეთ გაიგონ მოსახლეობის საჭიროებები და დაგეგმონ შესაბამისი სერვისები.
დემოგრაფიული გადასვლა პირველად მეცხრამეტე საუკუნეში აღწერეს, როდესაც ევროპაში დაიწყო მოსახლეობის ნაყოფიერებისა და სიკვდილიანობის შემცირება. ეს პროცესი დაკავშირებულია ეკონომიკურ განვითარებასთან, განათლების დონის ამაღლებასთან და ჯანდაცვის გაუმჯობესებასთან. დემოგრაფიული გადასვლის ეტაპები მოიცავს ოთხ ფაზას: მაღალი ნაყოფიერება და სიკვდილიანობა, სიკვდილიანობის შემცირება, ნაყოფიერების შემცირება და დაბალი ნაყოფიერება და სიკვდილიანობა. ხშირად შეცდომით მიიჩნევენ, რომ დემოგრაფიული გადასვლა მხოლოდ ეკონომიკური განვითარების შედეგია, თუმცა კულტურული და სოციალური ფაქტორებიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ. დემოგრაფიული გადასვლის პროცესის გააზრება მნიშვნელოვანია, რათა უკეთ გავიგოთ, როგორ იცვლება მოსახლეობის სტრუქტურა და როგორ უნდა ვუპასუხოთ ამ ცვლილებებს ჯანდაცვის სისტემაში.
Pkhakadze G. Demographic transition. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/demographic-transition/
Was this article helpful?