დამოკიდებულის ცვლადი არის ის ცვლადი, რომლის მნიშვნელობა დამოკიდებულია სხვა ცვლადების ცვლილებაზე [1]. იგი ხშირად გამოიყენება კვლევებში შედეგების შეფასებისთვის [2].
A dependent variable is one whose value is predicted based on other variables.
დამოკიდებულის ცვლადი არის ის, რაც იცვლება სხვა რამეზე დაყრდნობით. მაგალითად, თუ ვსწავლობთ, როგორ მოქმედებს ვარჯიში ჯანმრთელობაზე, ჯანმრთელობა იქნება დამოკიდებულის ცვლადი.
სოფელში ექიმმა გადაწყვიტა, შეამოწმოს, როგორ მოქმედებს ახალი დიეტა მოსახლეობის წონაზე. მან დააკვირდა, რომ დიეტის ცვლილების შემდეგ, ზოგიერთი ადამიანის წონა შემცირდა. აქ წონა არის დამოკიდებულის ცვლადი.
დამოკიდებულის ცვლადი მნიშვნელოვანია, რადგან ის საშუალებას აძლევს მკვლევარებს, განსაზღვრონ, როგორ მოქმედებს სხვადასხვა ფაქტორი ჯანმრთელობაზე. ეს ცოდნა ეხმარება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებს, უკეთ შეიმუშაონ და განახორციელონ ჯანდაცვის სტრატეგიები, რომლებიც მიმართულია მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაზე.
დამოკიდებულის ცვლადის ცნება წარმოიშვა სტატისტიკისა და კვლევის მეთოდოლოგიაში, სადაც ის გამოიყენება შედეგების ანალიზისთვის. მისი მნიშვნელობა ხშირად დამოკიდებულია დამოუკიდებელი ცვლადის ცვლილებაზე, რაც საშუალებას აძლევს მკვლევარებს, გამოიკვლიონ მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები. მაგალითად, თუ ვსწავლობთ, როგორ მოქმედებს ფიზიკური აქტივობა გულის ჯანმრთელობაზე, გულის ჯანმრთელობა იქნება დამოკიდებულის ცვლადი. დამოკიდებულის ცვლადის გაზომვა შეიძლება სხვადასხვა მეთოდით, რაც დამოკიდებულია კვლევის მიზნებზე და მონაცემთა ტიპზე. ხშირად ხდება არასწორი გაგება, რომ დამოკიდებულის ცვლადი ყოველთვის უნდა იყოს რაოდენობრივი, თუმცა ის შეიძლება იყოს ხარისხობრივიც, რაც დამოკიდებულია კვლევის დიზაინზე.
Pkhakadze G. Dependent variable. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/dependent-variable/
Was this article helpful?