ალმა-ათის დეკლარაცია 1978 წელს მიღებული დოკუმენტია, რომელიც ჯანმრთელობის პირველადი დაცვის მნიშვნელობას ხაზს უსვამს [1]. იგი ჯანმრთელობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებასა და თანასწორობის პრინციპებს ემყარება [2].
The Alma-Ata Declaration of 1978 is a document emphasizing the importance of primary health care.
ალმა-ათის დეკლარაცია არის დოკუმენტი, რომელიც 1978 წელს მიიღეს. ის ამბობს, რომ ყველა ადამიანს უნდა ჰქონდეს ხელმისაწვდომობა ჯანმრთელობის სერვისებზე. ეს ნიშნავს, რომ სოფლის ექიმიც და ქალაქის ექიმიც ერთნაირად მნიშვნელოვანია.
სოფელში, ექიმი ნინო ყოველ დილით პაციენტებს ხვდება და მათ ჯანმრთელობის მდგომარეობას ამოწმებს. ის ხშირად ალმა-ათის დეკლარაციას იხსენებს, რადგან სჯერა, რომ ყველა ადამიანს თანაბარი უფლება აქვს მიიღოს კარგი სამედიცინო დახმარება.
ალმა-ათის დეკლარაცია მნიშვნელოვანია, რადგან ის ჯანმრთელობის სერვისების თანასწორობის პრინციპებს აყალიბებს. ეს დოკუმენტი ხელს უწყობს, რომ საქართველოს ყველა მოქალაქეს ჰქონდეს ხელმისაწვდომობა აუცილებელ სამედიცინო დახმარებაზე. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სოფლის რეგიონებში, სადაც სერვისები ხშირად შეზღუდულია.
ალმა-ათის დეკლარაცია 1978 წელს ყაზახეთის ქალაქ ალმა-ათაში მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციისა და იუნისეფის მიერ ორგანიზებულ საერთაშორისო კონფერენციაზე მიიღეს [1]. მისი მთავარი მიზანი იყო ჯანმრთელობის პირველადი დაცვის მნიშვნელობის აღიარება და მისი ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება [2]. დეკლარაცია ხაზს უსვამს, რომ ჯანმრთელობის სერვისები უნდა იყოს თანასწორად ხელმისაწვდომი ყველა ადამიანისთვის, განურჩევლად მათი სოციალური ან ეკონომიკური მდგომარეობისა [3].
დეკლარაციის მიღების შემდეგ, ბევრ ქვეყანაში დაიწყო რეფორმები, რომლებიც მიზნად ისახავდა პირველადი ჯანდაცვის სისტემების გაძლიერებას [4]. თუმცა, ხშირად არსებობს გაუგებრობა, რომ დეკლარაცია მხოლოდ განვითარებად ქვეყნებზეა მიმართული, მაშინ როცა ის უნივერსალური პრინციპების დამკვიდრებას ისახავს მიზნად [5].
საქართველოში, ალმა-ათის დეკლარაციის პრინციპები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ჯანდაცვის პოლიტიკის ფორმირებაში. განსაკუთრებით, ეს ეხება სოფლის რეგიონებში ჯანდაცვის სერვისების გაუმჯობესებას, სადაც მოსახლეობას ხშირად არ აქვს წვდომა საჭირო სამედიცინო დახმარებაზე [6].
დეკლარაციის მნიშვნელობა დღემდე აქტუალურია, რადგან ის ჯანმრთელობის სერვისების თანასწორობისა და ხელმისაწვდომობის პრინციპებს აყალიბებს, რაც თანამედროვე საზოგადოებისთვის აუცილებელია [7].
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Alma-Ata Declaration (1978)”. Accessed 8 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/alma-ata-declaration-1978/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „ალმა-ატას დეკლარაცია (1978)“. წვდომა 8 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/alma-ata-declaration-1978/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?