ცირკადული რიტმის ძილის-გაღვიძების დარღვევები არის მდგომარეობა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის ბიოლოგიურ საათზე და არღვევს ძილისა და გაღვიძების ნორმალურ ციკლს [1]. ეს დარღვევები ხშირად იწვევს უძილობას ან ძილის არასაკმარისობას [2].
Circadian rhythm sleep-wake disorders are conditions that disrupt the normal sleep-wake cycle by affecting the body's internal clock.
ცირკადული რიტმი არის ჩვენი სხეულის ბუნებრივი ბიოლოგიური საათი, რომელიც გვაძლევს სიგნალებს, როდის უნდა დავიძინოთ და როდის გავიღვიძოთ. თუ ეს რიტმი ირღვევა, შეიძლება ძილი არ გვქონდეს საკმარისი ან არასწორ დროს. ეს შეიძლება მოხდეს, მაგალითად, როცა გვიან ღამით ვმუშაობთ ან ხშირად ვმოგზაურობთ სხვადასხვა დროის ზონებში.
მარიამი სოფელში ცხოვრობს და ხშირად გვიან ღამით მუშაობს, რადგან დღისით ფერმაში ეხმარება ოჯახს. ის ხშირად ვერ იძინებს დროულად და დილით გაღვიძება უჭირს, რაც მის ყოველდღიურ საქმიანობას ართულებს.
ცირკადული რიტმის დარღვევები შეიძლება გავლენა მოახდინოს ადამიანის ჯანმრთელობაზე და ცხოვრების ხარისხზე, რადგან ძილი აუცილებელია სხეულის აღდგენისა და ენერგიის შესავსებად. საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის მნიშვნელოვანია ამ დარღვევების ამოცნობა და მართვა, რათა ხელი შეუწყონ მოსახლეობის ჯანმრთელობას და პროდუქტიულობას.
ცირკადული რიტმის ძილის-გაღვიძების დარღვევები წარმოიქმნება, როდესაც ადამიანის ბიოლოგიური საათი არ ემთხვევა გარემოს დროის სიგნალებს, როგორიცაა დღის სინათლე და სიბნელე. ეს რიტმი რეგულირდება ტვინის ჰიპოთალამუსის მიერ, რომელიც სინათლის სიგნალების მიხედვით აწესრიგებს მელატონინის ჰორმონის გამოყოფას. როდესაც ეს პროცესი ირღვევა, ადამიანი შეიძლება განიცადოს უძილობა ან ძილის არასაკმარისობა, რაც გავლენას ახდენს მის ჯანმრთელობაზე და ყოველდღიურ საქმიანობაზე. ხშირად ადამიანები არასწორად მიიჩნევენ, რომ ეს უბრალოდ უძილობის პრობლემაა, თუმცა სინამდვილეში ეს არის ბიოლოგიური საათის დარღვევა. ცირკადული რიტმის დარღვევების დიაგნოსტიკა მოიცავს პაციენტის ძილის ჩვევების დეტალურ ანალიზს და მელატონინის დონეების განსაზღვრას. მართვა მოიცავს ცხოვრების წესის ცვლილებებს, როგორიცაა რეგულარული ძილის გრაფიკის დაცვა და სინათლის თერაპია.
Pkhakadze G. Circadian rhythm sleep-wake disorders. In: Georgian Dictionary of Public Health. Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/circadian-rhythm-sleep-wake-disorders/
Was this article helpful?