ხელშემწყობი დიზაინის ცდომილება არის კვლევის შედეგების გადაჭარბებული შეფასება, რომელიც გამოწვეულია მკითხველის მიერ მხარდაჭერილი დიზაინის გამოყენებით [1].
Favour designed bias is the overestimation of research findings due to the use of a design that the reader publicly supports.
როდესაც კვლევა ტარდება, მნიშვნელოვანია, რომ მისი შედეგები იყოს ზუსტი და ობიექტური. მაგრამ ხანდახან, კვლევის დიზაინი შეიძლება იყოს ისეთი, რომ მას მხარს უჭერს ბევრი ადამიანი, რაც იწვევს შედეგების გადაჭარბებულ შეფასებას. ეს არის ხელშემწყობი დიზაინის ცდომილება.
სოფლის ბაზარში ნანა და მარიამი საუბრობენ ახალი კვლევის შესახებ, რომელიც მათ სოფელში ჩატარდა. ნანა ამბობს, რომ კვლევის შედეგები ძალიან კარგია, მაგრამ მარიამი ფიქრობს, რომ დიზაინი შეიძლება იყოს ისეთი, რომ შედეგები გადაჭარბებულია.
ხელშემწყობი დიზაინის ცდომილება მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება გამოიწვიოს არასწორი გადაწყვეტილებების მიღება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პოლიტიკაში. თუ კვლევის შედეგები გადაჭარბებულია, ეს შეიძლება გამოიწვიოს რესურსების არასწორი განაწილება და არაეფექტური პროგრამების განხორციელება.
ხელშემწყობი დიზაინის ცდომილება წარმოიშვა იმ საჭიროებიდან, რომ კვლევის შედეგები იყოს ობიექტური და ზუსტი. თუმცა, როდესაც დიზაინი არის ისეთი, რომ მას მხარს უჭერს ბევრი ადამიანი, ეს შეიძლება გამოიწვიოს შედეგების გადაჭარბებული შეფასება. ეს ცდომილება განსაკუთრებით ხშირია ისეთ კვლევებში, სადაც საზოგადოების ან პროფესიული ჯგუფების მხარდაჭერა მნიშვნელოვანია. მისი გაზომვა შესაძლებელია სხვადასხვა მეთოდებით, როგორიცაა დიზაინის დამოუკიდებელი შეფასება ან ალტერნატიული მეთოდების გამოყენება. ხშირად, ეს ცდომილება არასწორად ესმით, როგორც მხოლოდ კვლევის შედეგების გადაჭარბება, მაგრამ ის ასევე მოიცავს კვლევის პროცესის მანიპულაციას, რაც იწვევს არასწორ დასკვნებს.
Pkhakadze G. Favour Designed Bias. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/favour-designed-bias/
Was this article helpful?