მეგობრობის ცდომილება არის კვლევის შეფასების პროცესში მეგობრობის გავლენა, რაც იწვევს არაობიექტურობას [1]. ეს ცდომილება შეიძლება გამოიწვიოს კვლევის შედეგების გადაჭარბებულად დადებითი შეფასება [2].
Friendship bias is the influence of personal relationships on the evaluation of research, leading to potential overestimation of results.
მეგობრობის ცდომილება არის, როცა მეგობრის კვლევას უფრო დადებითად აფასებენ, ვიდრე საჭიროა. ეს ხდება, როცა მეგობრობა გავლენას ახდენს ჩვენს აზრებზე. ამიტომ, მნიშვნელოვანია ვიყოთ ობიექტურები და არ მივცეთ მეგობრობას გავლენა ჩვენს შეფასებაზე.
სოფლის ბაზარში ნინო და მარიამი საუბრობენ. ნინო ამბობს: „მარიამ, შენი კვლევა ძალიან მომეწონა, მაგრამ იქნებ სხვასაც ვკითხოთ აზრი, რომ უფრო ობიექტურები ვიყოთ.“
მეგობრობის ცდომილება მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება გამოიწვიოს არასწორი გადაწყვეტილებები ჯანდაცვის სფეროში. თუ კვლევები არაობიექტურად შეფასდება, ეს შეიძლება გავლენა იქონიოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პოლიტიკაზე. ამიტომ, საჭიროა, რომ მკვლევარებმა და პროფესიონალებმა გაითვალისწინონ ეს ცდომილება და ეცადონ, რომ იყვნენ მაქსიმალურად ობიექტურები.
მეგობრობის ცდომილება წარმოიშვა იმ საჭიროებიდან, რომ ადამიანები ხშირად აფასებენ კვლევებს არა მხოლოდ მათი შინაარსის, არამედ პირადი ურთიერთობების მიხედვით. ეს ცდომილება განსაკუთრებით ხშირია პატარა სამეცნიერო საზოგადოებებში, სადაც მკვლევარები ხშირად იცნობენ ერთმანეთს. მისი გავლენა შეიძლება იყოს კვლევის შედეგების გადაჭარბებულად დადებითი შეფასება, რაც შემდგომში იწვევს არასწორი დასკვნების გამოტანას.
მეგობრობის ცდომილების გაზომვა რთულია, რადგან ის ხშირად სუბიექტურია და დამოკიდებულია პიროვნულ ურთიერთობებზე. თუმცა, არსებობს მეთოდები, როგორებიცაა ანონიმური შეფასება და ორმაგი ბრმა რეცენზირება, რაც ხელს უწყობს ობიექტურობის შენარჩუნებას.
ხშირად, მეგობრობის ცდომილებას ურევენ სხვა ტიპის ცდომილებებთან, როგორიცაა ავტორიტეტის ცდომილება, სადაც გავლენიანი პირების აზრი გადაჭარბებულად ფასდება. თუმცა, მეგობრობის ცდომილება განსხვავდება იმით, რომ აქ პირადი ურთიერთობები თამაშობს მთავარ როლს.
მკვლევარებმა უნდა იცოდნენ ეს ცდომილება და ეცადონ, რომ არ მისცენ მას გავლენა მათ შეფასებებზე. ეს ხელს შეუწყობს კვლევების უფრო ობიექტურ და სანდო შეფასებას, რაც საბოლოოდ გააუმჯობესებს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გადაწყვეტილებებს.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Friendship Bias”. Accessed 17 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/friendship-bias/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „მეგობრობის ცდომილება“. წვდომა 17 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/friendship-bias/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?