ჰადონის მატრიცა არის მეთოდი, რომელიც გამოიყენება ტრავმების პრევენციისთვის და მოიცავს სამ ფაზას: დაზიანებამდე, დაზიანების დროს და დაზიანების შემდეგ [1].
The Haddon Matrix is a method used for injury prevention, encompassing pre-event, event, and post-event phases.
ჰადონის მატრიცა არის ინსტრუმენტი, რომელიც გვეხმარება ტრავმების თავიდან აცილებაში. ის გვასწავლის, როგორ გავიაზროთ და ვმართოთ რისკები, რაც შეიძლება გამოიწვიოს დაზიანება.
სოფელში, ლევანი თავის შვილს ასწავლის ველოსიპედის მართვას. ის ეუბნება, რომ ყოველთვის უნდა ატაროს ჩაფხუტი და ყურადღებით იყოს გზაზე, რათა თავიდან აიცილოს დაზიანება.
ჰადონის მატრიცა მნიშვნელოვანია, რადგან ის ეხმარება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებს ტრავმების პრევენციის სტრატეგიების შემუშავებაში. მისი გამოყენება ხელს უწყობს უსაფრთხოების გაუმჯობესებას და დაზიანებების შემცირებას.
ჰადონის მატრიცა შეიქმნა უილიამ ჰადონის მიერ, რომელიც იყო ტრავმების პრევენციის პიონერი. მისი მიზანია ტრავმების გამომწვევი ფაქტორების იდენტიფიცირება და მათი მართვა. მატრიცა იყოფა სამ ფაზად: დაზიანებამდე, დაზიანების დროს და დაზიანების შემდეგ. თითოეული ფაზა მოიცავს სხვადასხვა ასპექტებს, როგორიცაა ადამიანის ქცევა, გარემო პირობები და აღჭურვილობა. მაგალითად, დაზიანებამდე ფაზაში შეიძლება განვიხილოთ ალკოჰოლის მიღება და მისი გავლენა მართვის უნარზე. დაზიანების დროს ფაზაში ყურადღება ექცევა ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა უსაფრთხოების ღვედების გამოყენება. დაზიანების შემდეგ ფაზაში კი მნიშვნელოვანია, როგორ ხდება დაზარალებულის დახმარება და რეაბილიტაცია. ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ მხოლოდ ერთი ფაზის მართვა საკმარისია, მაგრამ ჰადონის მატრიცა გვიჩვენებს, რომ ყველა ფაზის გათვალისწინება აუცილებელია ტრავმების ეფექტური პრევენციისთვის.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Haddon Matrix”. Accessed 10 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/haddon-matrix/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „ჰადონის მატრიცა“. წვდომა 10 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/haddon-matrix/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?