ჯანმრთელობის ზემოქმედების შეფასება (HIA) არის პროცესი, რომელიც აფასებს პოლიტიკის, პროგრამების ან პროექტების გავლენას საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე [1].
Health Impact Assessment (HIA) is a process that evaluates the effects of policies, programs, or projects on public health.
ჯანმრთელობის ზემოქმედების შეფასება (HIA) არის მეთოდი, რომელიც გვეხმარება გავიგოთ, როგორ შეიძლება სხვადასხვა პროექტები ან პოლიტიკა გავლენა მოახდინოს ჩვენს ჯანმრთელობაზე. ეს არის მნიშვნელოვანი, რადგან ის გვაძლევს საშუალებას, რომ უკეთ გავიგოთ და შევამციროთ შესაძლო რისკები.
სოფლის ბაზარში, ნინო და მისი მეგობარი ლელა საუბრობენ ახალ გზის პროექტზე. ნინო ამბობს, რომ მნიშვნელოვანია, რომ გზის მშენებლობის დაწყებამდე ჯანმრთელობის ზემოქმედების შეფასება ჩატარდეს, რათა იცოდნენ, როგორ იმოქმედებს ეს სოფლის მოსახლეობაზე.
HIA მნიშვნელოვანია, რადგან ის საშუალებას აძლევს საზოგადოებრივ ჯანმრთელობის პროფესიონალებს, წინასწარ განსაზღვრონ და შეამცირონ პროექტების ან პოლიტიკის უარყოფითი გავლენა. ეს ხელს უწყობს ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას და რისკების შემცირებას, რაც საბოლოოდ აუმჯობესებს მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხს.
ჯანმრთელობის ზემოქმედების შეფასება (HIA) პირველად განვითარდა 1990-იან წლებში, როგორც ინსტრუმენტი, რომელიც ეხმარება პოლიტიკის შემქმნელებსა და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობის პროფესიონალებს, წინასწარ განსაზღვრონ პროექტების ან პოლიტიკის გავლენა ჯანმრთელობაზე. მისი მიზანია, რომ ხელი შეუწყოს გადაწყვეტილებების მიღებას, რომელიც ითვალისწინებს ჯანმრთელობის რისკებს და შესაძლებლობებს. HIA-ს პროცესში შედის სხვადასხვა ეტაპი, როგორიცაა სკრინინგი, შეფასება, რეკომენდაციების შემუშავება და მონიტორინგი. ხშირად, HIA-ს არასწორად ესმით, როგორც მხოლოდ გარემოსდაცვითი ზემოქმედების შეფასების ნაწილი, თუმცა ის მოიცავს სოციალურ და ეკონომიკურ ფაქტორებსაც. ეს პროცესი ხელს უწყობს ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას და რისკების შემცირებას, რაც საბოლოოდ აუმჯობესებს მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხს.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “HIA”. Accessed 11 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/hia/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „ჯანმრთელობის ზეგავლენის შეფასება“. წვდომა 11 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/hia/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?