წამყვანი დროის ცდომილება არის სისტემატიური შეცდომა, რომელიც წარმოიქმნება სკრინინგის პროცესში დაავადების ადრეული აღმოჩენის შედეგად [1]. ეს ცდომილება იწვევს გადარჩენის დროის გადაჭარბებულ შეფასებას, რადგან დაავადება უფრო ადრე გამოვლინდა, ვიდრე სიმპტომების გამოჩენა [2].
Lead time bias is a systematic error that results from earlier detection of a disease through screening, leading to an overestimation of survival time.
წამყვანი დროის ცდომილება ხდება, როდესაც დაავადება უფრო ადრე ვლინდება სკრინინგის დახმარებით. ეს შეიძლება გამოიწვიოს იმის შთაბეჭდილება, რომ პაციენტი უფრო დიდხანს ცოცხლობს, თუმცა რეალურად დაავადება უბრალოდ ადრე აღმოჩნდა.
სოფელში ექიმი ნინო ყოველწლიურად ატარებს სკრინინგს. მან მარიამს ადრე აღმოაჩინა დაავადება, ვიდრე ეს სიმპტომებით გამოჩნდებოდა. მარიამი ფიქრობს, რომ სკრინინგმა მისი სიცოცხლე გაახანგრძლივა.
წამყვანი დროის ცდომილება მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს ექიმები და პაციენტები, რომლებსაც ჰგონიათ, რომ მკურნალობა უფრო ეფექტურია, ვიდრე სინამდვილეში. ეს ცდომილება ასევე ართულებს კვლევების შედარებას და შედეგების სწორად ინტერპრეტაციას.
წამყვანი დროის ცდომილება წარმოიშვა, როდესაც დაავადება უფრო ადრე ვლინდება სკრინინგის პროცესში, ვიდრე სიმპტომების გამოჩენისას. ეს ცდომილება იწვევს გადარჩენის დროის გადაჭარბებულ შეფასებას, რადგან პაციენტი უფრო დიდხანს ითვლება დაავადებულად, თუმცა რეალურად დაავადების მიმდინარეობა არ შეცვლილა. წამყვანი დროის ცდომილება ხშირად ხდება, როდესაც სკრინინგი გამოიყენება დაავადების ადრეული აღმოჩენისათვის, მაგრამ მკურნალობის ეფექტურობის შეფასებისას არ ხდება მისი გათვალისწინება. ამ ცდომილების თავიდან აცილება შესაძლებელია კვლევების დიზაინში შესაბამისი კონტროლის ჯგუფების გამოყენებით, რომლებიც შედარებით სტადიებზე იწყებენ დაკვირვებას. ხშირად, წამყვანი დროის ცდომილება იწვევს იმ შეხედულებას, რომ სკრინინგი და მკურნალობა უფრო ეფექტურია, ვიდრე სინამდვილეში, რაც ართულებს კვლევების შედარებას და შედეგების სწორად ინტერპრეტაციას.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Lead Time (Syn. Zero Time Shift) Bias”. Accessed 8 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/lead-time-syn-zero-time-shift-bias/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „წამყვანი დროის (სინ. ნულოვანი დროის ცვლის) ცდომილება“. წვდომა 8 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/lead-time-syn-zero-time-shift-bias/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?