შუალედური ცვლადი არის ცვლადი, რომელიც ახდენს გავლენას დამოკიდებულ ცვლადზე დამოუკიდებელი ცვლადის გავლით [1].
An intermediate variable is a variable that influences the dependent variable through the independent variable.
შუალედური ცვლადი არის ის, რაც გავლენას ახდენს შედეგზე, მაგრამ ეს გავლენა ხდება სხვა ფაქტორის გავლით. მაგალითად, თუ ვაშლის ჭამა ზრდის ენერგიას, მაგრამ ეს ხდება ვიტამინების მიღებით, ვიტამინები არის შუალედური ცვლადი.
სოფელში, მარიკა ბებო ყოველ დილით სვამს ჩაის და ამბობს, რომ ეს მას ენერგიას მატებს. სინამდვილეში, ჩაის შაქარი აძლევს მას ენერგიას, რაც შუალედური ცვლადია.
შუალედური ცვლადების გაგება მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი გვაძლევენ საშუალებას უკეთ გავიგოთ, როგორ მოქმედებს ერთი ფაქტორი მეორეზე. ეს ცოდნა ეხმარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტებს, რომ უკეთესად დაგეგმონ და განახორციელონ ინტერვენციები.
შუალედური ცვლადი პირველად გამოჩნდა კვლევებში, სადაც საჭირო იყო უკეთესი გაგება, როგორ მოქმედებს ერთი ფაქტორი მეორეზე. მისი გამოყენება ფართოა, განსაკუთრებით ეპიდემიოლოგიაში, სადაც ხშირად საჭიროა გაარკვიონ, როგორ მოქმედებს გარემო პირობები ჯანმრთელობაზე. შუალედური ცვლადების გაზომვა ხდება სტატისტიკური მეთოდებით, რაც მოითხოვს მონაცემთა სწორად შეგროვებას და ანალიზს. ხშირად შეცდომით ფიქრობენ, რომ შუალედური ცვლადი არის უბრალოდ დამატებითი ინფორმაცია, მაგრამ სინამდვილეში ის წარმოადგენს მნიშვნელოვან კავშირს, რომელიც შეიძლება შეცვალოს კვლევის შედეგები.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Intermediate Variable (Syn. Contingent Variable, Intervening or Causal Variable, Mediator Variable)”. Accessed 8 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/intermediate-variable-syn-contingent-variable-intervening-or-causal-variable-mediator-variable/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „შუალედური ცვლადი (სინ. კონტიგენტური ცვლადი, ინტერვენციული ან მიზეზობრივი ცვლადი, მედიატორული ცვლადი)“. წვდომა 8 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/intermediate-variable-syn-contingent-variable-intervening-or-causal-variable-mediator-variable/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?