ქცევითი რისკფაქტორები არის ქცევები ან ჩვევები, რომლებიც ზრდის დაავადების ან ჯანმრთელობის პრობლემის განვითარების რისკს [1]. ეს ფაქტორები არ არის პირდაპირ დაკავშირებული დაავადების გამომწვევთან [2].
Behavioral risk factors are behaviors or habits that increase the risk of developing a disease or health problem.
ქცევითი რისკფაქტორები არის ისეთი ქცევები, რომლებიც შეიძლება ავადმყოფობის რისკს ზრდის. მაგალითად, მოწევა ან არაჯანსაღი კვება შეიძლება ჯანმრთელობის პრობლემებს გამოიწვიოს. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ვიცოდეთ და ვეცადოთ თავიდან ავიცილოთ ასეთი ქცევები.
სოფელში, მეზობლები ხშირად იკრიბებიან ჩაის დასალევად. ერთ დღეს, ნანა ეუბნება მეგობრებს, რომ ექიმმა ურჩია, ნაკლებად მოიხმაროს შაქარი, რადგან ეს მისი ჯანმრთელობისთვის საზიანოა.
ქცევითი რისკფაქტორების ცოდნა მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი გავლენას ახდენენ მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე. მათი იდენტიფიცირება და მართვა ეხმარება დაავადებების პრევენციაში და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაში. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, სადაც ცხოვრების წესის ცვლილებები ხშირად იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს.
ქცევითი რისკფაქტორები პირველად გამოიკვლიეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევებში, რათა გაეგოთ, როგორ მოქმედებს ადამიანის ქცევა ჯანმრთელობაზე. ეს ფაქტორები მოიცავს ისეთ ქცევებს, როგორიცაა მოწევა, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება, არაჯანსაღი კვება და ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა. მათი გაზომვა ხდება კითხვარების, ინტერვიუების და სხვა მეთოდების საშუალებით, რაც საშუალებას აძლევს მკვლევარებს დაადგინონ, როგორ მოქმედებს ეს ქცევები ჯანმრთელობაზე. ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ ქცევითი რისკფაქტორები მხოლოდ ინდივიდუალური არჩევანია, მაგრამ ისინი ხშირად დაკავშირებულია სოციალურ და ეკონომიკურ ფაქტორებთან, რაც ამ ქცევების მართვას ართულებს. ამიტომ, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროგრამები ცდილობენ არა მხოლოდ ინდივიდუალური ქცევის შეცვლას, არამედ გარემოს გაუმჯობესებასაც, რათა ხელი შეუწყონ ჯანმრთელ ქცევებს.
Pkhakadze G. Behavioral Risk Factor. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/behavioral-risk-factor/
Was this article helpful?