ფაქტორი არის მოვლენა ან თვისება, რომელიც გავლენას ახდენს ჯანმრთელობაზე ან სხვა შედეგზე [1]. ის შეიძლება იყოს მიზეზობრივი ან უბრალოდ ასოცირებული [2].
A factor is an event or characteristic that influences health or another outcome.
ფაქტორი არის რამე, რაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ადამიანის ჯანმრთელობაზე. მაგალითად, კვების რეჟიმი ან ფიზიკური აქტივობა შეიძლება იყოს ფაქტორი, რომელიც ჯანმრთელობას აძლიერებს ან ასუსტებს.
სოფელში, ნინო და მისი ბებია ბაზარში მიდიან. ბებია ნინოს ეუბნება, რომ მეტი ხილი და ბოსტნეული იყიდოს, რადგან ეს ჯანმრთელობისთვის კარგია. ნინო ფიქრობს, რომ ეს არის ფაქტორი, რომელიც მის ჯანმრთელობას გააუმჯობესებს.
ფაქტორების გაგება მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი გვეხმარებიან დაავადებების პრევენციაში და მართვაში. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის, ფაქტორების იდენტიფიცირება და მართვა ხელს უწყობს მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას.
ფაქტორის ცნება წარმოიშვა ეპიდემიოლოგიაში, სადაც ის გამოიყენება დაავადებების გამომწვევი მიზეზების ან ასოციაციების განსაზღვრაში. ფაქტორები შეიძლება იყოს ბიოლოგიური, ქცევითი, გარემო ან სოციალური. მათი გაზომვა ხდება სხვადასხვა მეთოდებით, როგორიცაა დაკვირვებითი კვლევები ან ექსპერიმენტები. ხშირად, ფაქტორები არასწორად გაიგება, როგორც პირდაპირი მიზეზები, თუმცა ისინი შეიძლება მხოლოდ ასოცირებული იყოს შედეგთან. მაგალითად, მოწევა არის ფაქტორი, რომელიც ასოცირდება ფილტვის კიბოსთან, მაგრამ არ ნიშნავს, რომ ყველა მწეველი აუცილებლად დაავადდება. ფაქტორების სწორად გაგება და ინტერპრეტაცია საშუალებას გვაძლევს უკეთესად ვმართოთ ჯანმრთელობის რისკები და შევიმუშავოთ ეფექტური პრევენციული ღონისძიებები.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Factor (Syn. Determinant)”. Accessed 10 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/factor-syn-determinant/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „ფაქტორი (სინ. განმსაზღვრელი)“. წვდომა 10 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/factor-syn-determinant/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?