დამაბნეველი ფაქტორი არის ცვლადი, რომელიც შეიძლება შეცვალოს ან დამალოს კავშირი კვლევის ცვლადებს შორის[1]. ეს ფაქტორი ხშირად იწვევს ცრუ ასოციაციებს კვლევებში[1].
A confounding factor is a variable that can alter or obscure the relationship between study variables.
დამაბნეველი ფაქტორი არის ისეთი რამ, რაც კვლევის შედეგებს შეცვლის ან დამალავს. მაგალითად, თუ ვსწავლობთ, როგორ მოქმედებს ვარჯიში ჯანმრთელობაზე, მაგრამ არ ვთვლით კვებას, კვება შეიძლება იყოს დამაბნეველი ფაქტორი.
სოფელში ექიმი ნინო პაციენტებს უხსნის, რომ თუ ისინი სვამენ ბევრ ჩაის და ამავე დროს ხშირად ავადდებიან, ეს არ ნიშნავს, რომ ჩაი ავადმყოფობას იწვევს. შეიძლება, ისინი უბრალოდ ხშირად ცივდებიან და ჩაი სვამენ, რომ გათბნენ.
დამაბნეველი ფაქტორების სწორად იდენტიფიცირება და მართვა მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი კვლევის შედეგების სიზუსტესა და სანდოობას უზრუნველყოფენ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროფესიონალებისთვის, რადგან არასწორი დასკვნები შეიძლება გამოიწვიოს არასწორი პოლიტიკისა და ჩარევების განხორციელებას.
დამაბნეველი ფაქტორები წარმოიშობა მაშინ, როდესაც კვლევის ცვლადებს შორის კავშირი შეცვლილია ან დამალულია სხვა ცვლადით. ეს ცვლადი შეიძლება იყოს ისეთი, რომელიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული კვლევის მთავარ კითხვასთან, მაგრამ გავლენას ახდენს ორივე ცვლადზე. მაგალითად, თუ ვსწავლობთ, როგორ მოქმედებს დიეტა გულის დაავადებაზე, მაგრამ არ ვთვლით ფიზიკურ აქტივობას, ფიზიკური აქტივობა შეიძლება იყოს დამაბნეველი ფაქტორი. დამაბნეველი ფაქტორების იდენტიფიცირება და კონტროლი შესაძლებელია სხვადასხვა მეთოდებით, როგორიცაა სტრატიფიკაცია ან მრავალფაქტორიანი ანალიზი. ხშირად დამაბნეველი ფაქტორების იგნორირება იწვევს ცრუ დასკვნებს, რაც კვლევის სანდოობას ამცირებს. ამიტომ, მკვლევარებმა უნდა გამოიკვლიონ და მართონ ეს ფაქტორები, რათა უზრუნველყონ კვლევის შედეგების სიზუსტე და სანდოობა.
Pkhakadze G. Confounding factor. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/confounding-factor/
Was this article helpful?