გენდერთან დაკავშირებული განვითარების ინდექსი ზომავს გენდერულ უთანასწორობას ადამიანის განვითარების სფეროში[1]. იგი აჩვენებს, როგორ განსხვავდება ქალებისა და მამაკაცების შესაძლებლობები[2].
The Gender-related Development Index measures gender inequality in human development.
გენდერთან დაკავშირებული განვითარების ინდექსი გვიჩვენებს, როგორ განსხვავდება ქალებისა და მამაკაცების შესაძლებლობები განათლებაში, შემოსავალსა და ჯანმრთელობაში. ეს ინდექსი ეხმარება ქვეყნებს, უკეთ გაიგონ, როგორ უნდა გაუმჯობესდეს ქალებისა და მამაკაცების თანასწორობა. მისი გამოყენება შესაძლებელია იმის გასარკვევად, სად არის საჭირო მეტი ყურადღება და რესურსები.
სოფელში, ნინოს და გიორგის ოჯახში, ნინო ხშირად ზრუნავს ბავშვებზე და სახლზე, ხოლო გიორგი მუშაობს მინდორში. როცა ნინო სკოლაში წასვლას აპირებს, ოჯახი ფიქრობს, რომ ეს კარგია, რადგან განათლება ყველასთვის მნიშვნელოვანია.
გენდერთან დაკავშირებული განვითარების ინდექსი მნიშვნელოვანია, რადგან ის ეხმარება საზოგადოებას გააცნობიეროს, სად არის გენდერული უთანასწორობა. ეს ინფორმაცია ეხმარება პოლიტიკის შემქმნელებს, რათა შეიმუშაონ სტრატეგიები, რომლებიც ხელს შეუწყობს გენდერულ თანასწორობას. საქართველოში, ეს ინდექსი შეიძლება დაეხმაროს ადგილობრივ ხელისუფლებას, უკეთ გაიგონ, როგორ უნდა გაუმჯობესდეს ქალებისა და მამაკაცების მდგომარეობა.
გენდერთან დაკავშირებული განვითარების ინდექსი შეიქმნა, რათა გაეზომა გენდერული უთანასწორობა ადამიანის განვითარების სფეროში. მისი წარმოშობა უკავშირდება გაეროს განვითარების პროგრამას, რომელიც ცდილობს, გააუმჯობესოს ადამიანის ცხოვრების ხარისხი. ინდექსი მოიცავს სამ ძირითად სფეროს: განათლება, შემოსავალი და ჯანმრთელობა. განათლების სფეროში ითვალისწინებს, რამდენი წელია ქალები და მამაკაცები სწავლობენ სკოლაში. შემოსავლის სფეროში ითვალისწინებს, რამდენი ფულია ხელმისაწვდომი ქალებისა და მამაკაცებისთვის. ჯანმრთელობის სფეროში კი ითვალისწინებს სიცოცხლის ხანგრძლივობას. ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ ეს ინდექსი მხოლოდ ქალების მდგომარეობას ასახავს, მაგრამ სინამდვილეში ის აჩვენებს, როგორ განსხვავდება ქალებისა და მამაკაცების შესაძლებლობები, რაც მნიშვნელოვანია გენდერული თანასწორობის მისაღწევად.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Gender-related Development Index”. Accessed 10 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/gender-related-development-index/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „გენდერთან დაკავშირებული განვითარების ინდექსი“. წვდომა 10 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/gender-related-development-index/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?