გეოგრაფიული ცდომილება არის კვლევის შედეგების გადახრა, რომელიც გამოწვეულია კონკრეტული რეგიონის პრიორიტეტებით ან მონაცემების არათანაბარი ხელმისაწვდომობით [1].
Geography bias is a distortion in research outcomes caused by regional priorities or unequal data availability.
გეოგრაფიული ცდომილება არის მაშინ, როცა კვლევის შედეგები განსხვავდება იმის მიხედვით, თუ სად ჩატარდა კვლევა. მაგალითად, თუ კვლევა ჩატარდა მხოლოდ ქალაქში და არა სოფელში, შედეგები შეიძლება არ იყოს სოფლად მცხოვრები ადამიანებისთვის შესაბამისი.
სოფლის ექიმი, ნინო, ცდილობს ახალი სამედიცინო კვლევის შედეგები გამოიყენოს, მაგრამ ხვდება, რომ ეს კვლევა მხოლოდ ქალაქში ჩატარდა და სოფლად მცხოვრები პაციენტებისთვის შეიძლება არ იყოს სრულად შესაბამისი.
გეოგრაფიული ცდომილება მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება გამოიწვიოს არასწორი გადაწყვეტილებების მიღება ჯანდაცვის პოლიტიკაში, რაც საბოლოოდ ზიანს მიაყენებს მოსახლეობას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ კვლევები მოიცავდეს სხვადასხვა რეგიონებს, რათა შედეგები იყოს უფრო უნივერსალური და სანდო.
გეოგრაფიული ცდომილება წარმოიშვა იმით, რომ კვლევები ხშირად ტარდება მხოლოდ იმ რეგიონებში, სადაც უფრო მარტივია მონაცემების შეგროვება ან სადაც მეტი რესურსია ხელმისაწვდომი. ეს იწვევს იმ შედეგების მიღებას, რომლებიც არ არის უნივერსალური და არ ასახავს ყველა რეგიონის რეალობას. მაგალითად, თუ კვლევა ჩატარდა მხოლოდ დიდ ქალაქებში, სოფლად მცხოვრები ადამიანების საჭიროებები შეიძლება უგულებელყოფილი დარჩეს. გეოგრაფიული ცდომილების გაზომვა შესაძლებელია მონაცემთა ანალიზით, სადაც შედარებულია სხვადასხვა რეგიონების შედეგები. ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ კვლევის შედეგები უნივერსალურია, მაგრამ ეს არასწორია, თუ არ არის გათვალისწინებული გეოგრაფიული ცდომილება. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ კვლევები მოიცავდეს მრავალფეროვან რეგიონებს და მოსახლეობას, რათა შედეგები იყოს უფრო სანდო და გამოყენებადი ყველა ადამიანისთვის.
Pkhakadze G. Geography Bias. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/geography-bias/
Was this article helpful?