გახსენების ცდომილება არის კვლევაში მონაწილეთა მიერ წარსული მოვლენების არასწორი ან მიკერძოებული გახსენება, რაც შეიძლება გამოიწვიოს მონაცემების დამახინჯებას [1].
Recall bias occurs when participants inaccurately remember past events, potentially skewing research data.
გახსენების ცდომილება არის, როცა ადამიანები არასწორად იხსენებენ წარსულ მოვლენებს. ეს შეიძლება მოხდეს, როცა ვიღაცას სთხოვენ გაიხსენოს, რა მოხდა წლების წინ. ასეთი შეცდომები კვლევებში იწვევს არასწორ შედეგებს.
სოფლის ბაზარში ნინო და მარიამი საუბრობენ. ნინო ეკითხება მარიამს, თუ როგორ გახსოვს შარშანდელი რთველი. მარიამი პასუხობს, რომ იმ წელს ბევრი ყურძენი იყო, მაგრამ ნინო ამბობს, რომ მას ახსოვს, როგორ უჩიოდნენ მეზობლები მოსავლის სიმცირეს.
გახსენების ცდომილება მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება შეცვალოს კვლევის შედეგები და გამოიწვიოს არასწორი დასკვნები. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევებში, სადაც მონაცემების სიზუსტე კრიტიკულია. ამიტომ, მკვლევარებმა უნდა იცოდნენ ეს რისკი და შეეცადონ მისი შემცირება.
გახსენების ცდომილება წარმოიშვა, როგორც კვლევების ერთ-ერთი გამოწვევა, განსაკუთრებით ეპიდემიოლოგიაში. ეს ცდომილება ხდება, როცა მონაწილეები არასწორად ან მიკერძოებულად იხსენებენ წარსულ მოვლენებს, რაც შეიძლება გამოიწვიოს მონაცემების დამახინჯებას. მაგალითად, ადამიანები, რომლებიც დაავადდნენ, შეიძლება უფრო დეტალურად გაიხსენონ, რა შეიძლებოდა ყოფილიყო დაავადების გამომწვევი მიზეზი, ვიდრე ისინი, ვინც არ დაავადებულა. ეს ცდომილება განსაკუთრებით სერიოზულია შემთხვევა-კონტროლის კვლევებში, სადაც მონაწილეთა გახსენებული ინფორმაცია მნიშვნელოვანია. გახსენების ცდომილების შემცირების მიზნით, მკვლევარებმა შეიძლება გამოიყენონ სტანდარტიზებული კითხვარები ან სხვა მეთოდები, რომლებიც ხელს შეუწყობს უფრო ზუსტი ინფორმაციის მიღებას. საერთო შეცდომაა იმის ფიქრი, რომ ყველა მონაწილე ერთნაირად იხსენებს წარსულს, რაც არასწორია და კვლევის შედეგების დამახინჯებას იწვევს.
Pkhakadze G. Recall Bias. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/recall-bias/
Was this article helpful?