ჭარბი რისკი არის განსხვავება ორი ჯგუფის რისკებს შორის, რაც მიუთითებს დამატებით რისკზე, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ ფაქტორთან [1]. ეს ტერმინი გამოიყენება ეპიდემიოლოგიურ კვლევებში, რათა შეფასდეს დაავადების ან მდგომარეობის გავრცელების განსხვავება [2].
Excess risk is the difference in risk between two groups, indicating additional risk associated with a specific factor.
ჭარბი რისკი ნიშნავს, რომ ერთ ჯგუფს უფრო მეტი რისკი აქვს, ვიდრე მეორეს. მაგალითად, თუ ერთ სოფელში მეტი ადამიანი ავადდება, ვიდრე მეორეში, ეს შეიძლება იყოს ჭარბი რისკის მაგალითი. ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენება, როცა ვსწავლობთ, რატომ ხდება დაავადებები.
სოფლის ბაზარში ნინო და მარიამი საუბრობენ. ნინო ამბობს, რომ მისი ოჯახი ხშირად ავადდება ზამთარში, ხოლო მარიამი პასუხობს, რომ მათ სოფელში უფრო ნაკლები ავადმყოფობაა. ნინო ფიქრობს, რომ მათი სოფელი უფრო რისკიანია.
ჭარბი რისკის გაგება მნიშვნელოვანია, რადგან ის ეხმარება ექიმებს და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სპეციალისტებს, განსაზღვრონ, რომელი ფაქტორები ზრდიან დაავადების რისკს. ეს ცოდნა ეხმარება მათ, რომ შეიმუშავონ პრევენციული სტრატეგიები და გააუმჯობესონ მოსახლეობის ჯანმრთელობა.
ჭარბი რისკის ცნება წარმოიშვა ეპიდემიოლოგიაში, რათა შეაფასოს დაავადების გავრცელების განსხვავებები სხვადასხვა ჯგუფებს შორის. ეს შეიძლება იყოს დაკავშირებული სხვადასხვა ფაქტორებთან, როგორიცაა გარემო პირობები, ცხოვრების წესი ან გენეტიკური მახასიათებლები. ჭარბი რისკი იზომება რისკების სხვაობით, რაც საშუალებას აძლევს მკვლევარებს, განსაზღვრონ, რამდენად მეტი რისკია დაკავშირებული კონკრეტულ ფაქტორთან. ხშირად ადამიანები არასწორად იგებენ ჭარბი რისკის მნიშვნელობას და ფიქრობენ, რომ ეს ნიშნავს, რომ ყველა ადამიანი ამ ჯგუფში აუცილებლად ავადდება. სინამდვილეში, ეს მხოლოდ მიუთითებს, რომ რისკი უფრო მაღალია შედარებით სხვა ჯგუფებთან. ჭარბი რისკის სწორი გაგება ეხმარება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სპეციალისტებს, რომ უკეთესად დაგეგმონ პრევენციული ღონისძიებები და გააუმჯობესონ მოსახლეობის ჯანმრთელობა.
Pkhakadze G. Georgian Dictionary of Public Health (GDPH), First Electronic Edition. Georgian Medical Journal [Internet]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. Term: “Excess Risk”. Accessed 9 Oct 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/excess-risk/
ფხაკაძე გ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ლექსიკონი (GDPH), პირველი ელექტრონული გამოცემა. ქართული სამედიცინო ჟურნალი [ინტერნეტი]. 2026;1(Suppl 1). doi:10.66636/gmj.v1.i1.a201. ტერმინი: „ჭარბი რისკი“. წვდომა 9 Oct 2026. ხელმისაწვდომია: https://news.gmj.ge/dictionary/excess-risk/
Pkhakadze, G. (2026). Georgian Dictionary of Public Health (GDPH) — First Electronic Edition, Version 1.0: First Comprehensive Bilingual Georgian–English Public Health Terminology Reference. Georgian Medical Journal, 1(S1), 1–1036. https://doi.org/10.66636/gmj.v1.i1.a201
Was this article helpful?