დემოგრაფიული გადასვლის თეორიები აღწერს პროცესს, რომლის დროსაც მოსახლეობის ზრდის ტემპი იცვლება ეკონომიკური და სოციალური ცვლილებების შედეგად[1]. ეს პროცესი მოიცავს შობადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლების ცვლილებას[2].
Theories describing the process of changing population growth rates due to economic and social changes.
დემოგრაფიული გადასვლა არის პროცესი, როდესაც ქვეყანა ეკონომიკურად ვითარდება და მოსახლეობის ზრდის ტემპი იცვლება. ეს ხდება იმიტომ, რომ ადამიანები უფრო ნაკლებ ბავშვებს აჩენენ და უფრო დიდხანს ცოცხლობენ.
სოფლის ბაზარში, ნანა და მისი მეგობრები საუბრობენ, როგორ შეიცვალა მათი სოფელი ბოლო წლებში. ნანა ამბობს, რომ ახლა უფრო მეტი ახალგაზრდა გადადის ქალაქში სამუშაოდ და ნაკლები ბავშვი იბადება.
დემოგრაფიული გადასვლის თეორიები მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი ეხმარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტებს უკეთ გაიგონ, როგორ იცვლება მოსახლეობის სტრუქტურა. ეს ცოდნა ეხმარება მათ დაგეგმონ ჯანდაცვის სერვისები და რესურსები მომავლისთვის.
დემოგრაფიული გადასვლის თეორიები პირველად განვითარდა დასავლურ ქვეყნებში, სადაც ეკონომიკური განვითარება და სოციალური ცვლილებები მოსახლეობის ზრდის ტემპის შემცირებას იწვევდა. ამ პროცესს ახასიათებს შობადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლების ცვლილება, რაც საბოლოოდ მოსახლეობის სტაბილიზაციას იწვევს. დემოგრაფიული გადასვლა მოიცავს ოთხ ძირითად ფაზას: მაღალი შობადობა და სიკვდილიანობა, სიკვდილიანობის შემცირება, შობადობის შემცირება და დაბალი შობადობა და სიკვდილიანობა. ხშირად შეცდომით ფიქრობენ, რომ ეს პროცესი ყველა ქვეყანაში ერთნაირად მიმდინარეობს, თუმცა კულტურული და ეკონომიკური განსხვავებები გავლენას ახდენს ამ პროცესზე. საქართველოში, მაგალითად, დემოგრაფიული გადასვლა განსხვავებულად მიმდინარეობს, რაც გამოწვეულია ქვეყნის უნიკალური სოციალურ-ეკონომიკური პირობებით.
Pkhakadze G. Demographic transition theories. In: Georgian Dictionary of Public Health (Chapter 1). Georgian Medical Journal. 2026. Available from: https://news.gmj.ge/dictionary/demographic-transition-theories/
Was this article helpful?